CP/M (ang. Control Program/Monitor lub Control Program/Microcomputer) – prosty system operacyjny, produkowany przez firmę Digital Research, dopuszczający działanie tylko jednego procesu (wykonywanego programu). Ta cecha - normalna w tamtych czasach (wczesnych latach osiemdziesiątych) - upraszczała konstrukcję systemu, przede wszystkim zarządzanie pamięcią, która poza obszarem zarezerwowanym dla systemu, była dostępna dla jednego procesu.

System CP/M miał bardzo ubogi zestaw poleceń wewnętrznych, interpreter poleceń był częścią jądra systemu (ładowany do początkowego obszaru pamięci). Interpreter poleceń pozwalał na wyświetlenie zawartości katalogu (z różnymi opcjami), zmianę katalogu, zmianę aktywnego użytkownika (polecenie user z parametrami 0-7) i uruchomienie polecenia (programu) zewnętrznego. Struktura plików wykonywalnych przypominała format .com, stosowany w PC-DOS (była zresztą ich pierwowzorem).

W systemie CP/M dostępne były aplikacje takie jak: WordStar (edytor tekstu, pierwowzór późniejszego edytora WordPerfect dla systemu DOS; obsługiwany kombinacjami klawiszy CTRL+klawisz, często zwielokrotniony), arkusz kalkulacyjny Multiplan oraz oprogramowanie specjalistyczne. Dostępne były języki programowania BASIC, Pascal, C, Fortran, COBOL, a także narzędzia wspomagające programowanie w asemblerze.

Spis treści

[edytuj] Wersje systemu CP/M

System CP/M napisany został pierwotnie dla procesora Intel 8080, jednak używany był przede wszystkim na bardzo popularnym wówczas procesorze Zilog Z80, który był zgodny programowo z pierwszym wymienionym. Powstała również wersja tego systemu operacyjnego dla procesorów Intel x86, ale nie zdobyła większej popularności, gdyż system MS-DOS miał już ugruntowaną pozycję wśród użytkowników komputerów osobistych. Nie pomogło nawet wydanie wielozadaniowej wersji systemu pod nazwą CP/M Plus.

Wydane wersje systemu CP/M:

Rozwinięciem systemu CP/M był Digital Research DOS (znany jako DR-DOS), przeznaczony dla komputerów klasy PC, oraz GEMDOS, część systemu operacyjnego komputerów Atari ST odpowiedzialna za zarządzanie plikami.

[edytuj] CP/M na ZX Spectrum

W Polsce system CP/M stosowany byÅ‚ m.in. w komputerach Elwro 800 Junior oraz dość popularnych klonach ZX Spectrum produkcji Timex. Tak naprawdÄ™ system CP/M byÅ‚ uruchamiany wówczas na procesorze w stacji dysków FDD3000, a komputer peÅ‚niÅ‚ funkcjÄ™ zaawansowanego terminala – z uwagi na fakt, że system operacyjny wymagaÅ‚ do dziaÅ‚ania pamiÄ™ci RAM na poczÄ…tku przestrzeni adresowej, zaÅ› w ZX Spectrum pierwsze 16 kB pamiÄ™ci zajmowaÅ‚ ROM. Stacja FDD3000 byÅ‚a zatem w peÅ‚ni kompletnym komputerem, wyposażonym w procesor Z80A 4 MHz i 64 kB pamiÄ™ci RAM. Uruchomienie CP/M nie byÅ‚o możliwe na uboższej wersji stacji FDD3, która miaÅ‚a jedynie 16 kB pamiÄ™ci RAM, co wystarczaÅ‚o jednak do uruchomienia systemu TOS (z wyÅ‚Ä…czeniem wersji 4).

[edytuj] CP/M na Atari XL/XE

Na podobnej zasadzie użycie CP/M 2.2 jest możliwe na ośmiobitowym Atari. Potrzebna jest do tego stacja dysków Indus GT, LDW Super 2000 lub CA-2001 (te dwie ostatnie były sprzedawane przez Pewex i bardzo popularne w Polsce). Wszystkie te stacje zawierają procesor Z80 taktowany zegarem 4 MHz. Każda z nich ma wprawdzie tylko 2 kB pamięci RAM, ale do uruchomienia CP/M wystarczy rozbudowa tej pamięci do 64 kB, dość prosta, gdyż stacja jest specjalnie do tego zaprojektowana. Podobnie jak w przypadku ZX Spectrum, jednak z innych nieco względów (procesor MOS 6502 jest niezgodny z Z80), komputer pełni wtedy funkcję inteligentnego terminala dla programów uruchamianych wewnątrz stacji dysków.

O tym jednak, że CP/M jest w zasięgu ręki, w czasach świetności ośmiobitowego Atari w naszym kraju nikt nie wiedział - możliwość ta została "odkryta" dopiero w roku 2007.

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne